बाल दन्त चिकित्सा

बाल दन्त चिकित्साबारे सामान्य जानकारी

बाल दन्त चिकित्सामा बच्चाको आवश्यकता र शारीरिक विकासअनुसार उपचार गरी बच्चाको दाँत र मुखको स्वास्थ्य जोगाइन्छ। दूधे दाँत पछि झरेर नयाँ आउने भए पनि कुहिन सक्छ, त्यसैले स्थायी दाँत आउनुअघि नै बच्चालाई दन्त चिकित्सककहाँ जाने बानी बसाल्नु र फ्लोराइड लगाउने जस्ता रोकथामका उपायले दाँत कुहिन नदिनु धेरै महत्त्वपूर्ण छ। साथै, ठूलो भएपछि पनि दन्त चिकित्सकसँग डर लाग्ने वा मन नपर्ने कारण धेरैजसो अवस्थामा बाल्यकालको दन्त उपचारको अनुभव (जबरजस्ती गरिएको, कडा व्यवहार गरिएको आदि) हुने गर्छ। बच्चाहरूले दुखाइ र डर झन् बढी महसुस गर्ने भएकाले नै, रमाइलो वातावरण बनाएर र कुराकानी गरेर “दन्त चिकित्सककहाँ जान केही डर छैन!” “दुखेन, मैले सकें!” जस्ता अनुभव थपिँदै जाँदा बच्चाले दन्त चिकित्सकलाई मन पराओस् भन्ने कुरालाई यो विभागले सबैभन्दा बढी महत्त्व दिन्छ।

सानै उमेरदेखि ध्यान दिनुपर्ने मुखको हेरचाहका बुँदा

करिब 2 वर्ष 6 महिनासम्म हरेक कुरामा “हुँदैन” भन्ने उमेर भएकाले धेरैजसो बच्चाले दाँत माझ्न मन नपराउने समय हो। मन नपराउने बच्चालाई जबरजस्ती दाँत नमझाउनुहोस्। दाँत माझ्न मन नपराओस् भनेर बच्चालाई मन पर्ने कार्टुन पात्रको टुथब्रस छान्न दिने, दाँत माझेको भिडियो देखाएर नक्कल गर्न लगाउने गर्दै दाँत माझ्नुको महत्त्व धैर्यपूर्वक बुझाउनुहोस्, र सकेको बेला राम्ररी स्याबासी दिनुहोस्। यसरी बिस्तारै बच्चाले माझ्न सक्ने हुन्छ। कुनै हालतमा पनि नमानेमा एकछिन शान्त भएपछि मुड राम्रो भएको बेला फेरि प्रयास गर्नुहोस्, वा सकेसम्म धेरै चिनी भएका खानेकुरा र पेय नदिनु राम्रो हुन्छ।

दूधे दाँत आउनुअघि (6 महिनासम्म)

दाँत माझ्नुअघिको तयारी चरण हो। गज वा कटन बडले हल्का पुछ्दै बच्चालाई मुखभित्र छोएको बानी पार्नुहोस्।

तल्लो दाँत आउने बेला (करिब 6 महिना)

तल्लो अगाडिका दाँत आएपछि दाँत माझ्न सुरु गर्ने बेला हो। 1–2 वटा दाँत हुँदा राम्ररी माझ्नैपर्छ भनेर हतार गर्नु पर्दैन, बच्चाले मन नपराओस् भनेर बिस्तारै दाँत माझ्ने बानी पार्नुहोस्।

दूध छुटेर पूरै खानामा सरेको・बङ्गारा आएको बेला (करिब 1 वर्ष)

दाँतबीचमा र बङ्गाराको खाँचमा फोहोर सजिलै बाँकी रहने भएकाले, यस बेलासम्म दाँत माझ्ने बानी बसेर राम्ररी माझ्न सक्ने बनाउनुहोस्।

अभिभावकले फेरि माझिदिनुपर्ने (करिब 10 वर्षसम्म)

बच्चाले आफैं माझ्न सक्ने भए पनि यो उमेरमा अझै पनि माझ्न छुटेका ठाउँ रहन्छन्। बानी नपरेसम्म छिटो र हल्का गरी, बानी परेपछि एउटा-एउटा दाँत ध्यान दिएर फेरि माझिदिनुहोस्। प्राथमिक विद्यालय पुगेर आफैं माझ्न थालेपछि पनि दूधे दाँत र स्थायी दाँत मिसिएर रहने भएकाले माझ्न झन् गाह्रो हुन्छ र माझ्न छुट्ने जोखिम बढ्छ। महत्त्वपूर्ण स्थायी दाँत यसै बेलादेखि नकुहियोस् भनेर अभिभावकले फेरि माझिदिने काम जारी राख्नुहोस्।

दाँत कुहिने रोगको रोकथाम

बच्चाको दाँत कुहिन नदिन अभिभावकको यस्तो प्रयास अनिवार्य हुन्छ।

दाँत माझ्ने बानी बसाल्ने

विद्यालयमा आफैं प्लाक रङ्ग्याएर हेरेपछि मात्र राम्ररी दाँत माझ्न थालेको उदाहरण पनि छ। बच्चा आफैंमा राम्ररी माझ्छु भन्ने चेतना जगाउनु त्यति नै महत्त्वपूर्ण छ। साथै, बङ्गारा र दाँतबीचजस्ता कुहिन सजिलो ठाउँमा ध्यान दिएर माझ्नु पनि धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
चिनी र खाजा कम गर्ने

बच्चालाई घरिघरि मीठो कुरा खुवाइरहे छिट्टै दाँत कुहिन्छ। बच्चालाई मीठो मन पर्ने भएकाले नै, कुहिन सजिलो बनाउने चकलेट, जुस आदि नदिई कम चिनी भएका खाजा र चिया आदिको बानी पार्नु पनि धेरै महत्त्वपूर्ण छ।
दाँत कुहाउने ब्याक्टेरिया सर्न नदिने

शिशुको मुखमा दाँत कुहाउने ब्याक्टेरिया हुँदैन, त्यसो भए यो कहाँबाट आउँछ? वास्तवमा, यो ब्याक्टेरिया वरपरका ठूला मानिसबाट सर्ने संक्रमण हो। यो संक्रमण कुन उमेरमा हुन्छ भन्ने कुराले भविष्यमा “दाँत कुहिन कति सजिलो हुन्छ” भन्ने कुरामा ठूलो असर पार्छ भन्ने थाहा भएको छ (2 वर्षअघि संक्रमण भएका बच्चामा 2 वर्षपछि संक्रमण भएका बच्चाको तुलनामा दाँत कुहिने जोखिम करिब 16 गुणा हुन्छ)। त्यसैले वरपरका ठूला मानिसले आफ्नो मुख राम्ररी स्वस्थ राख्नुहोस्, र मुखबाट मुखमा खाना खुवाउने, एउटै भाँडा-चम्चा साझा गर्ने जस्ता संक्रमण हुने काम नगर्नुहोस्।
दूधे दाँत कमजोर हुन्छन् भनी बुझ्ने

दूधे दाँत पनि ठूलाको जस्तै गतिमा कुहिन्छ भन्ने सोच्नुभएको छ? इनामेल पातलो र नरम हुने दूधे दाँतमा दाँत कुहाउने ब्याक्टेरियाले बनाउने अम्लको असर सजिलै पर्छ, र कुहिने क्रम पनि छिटो बढ्छ। दाँत माझ्नु महत्त्वपूर्ण छ, तर यस्ता कमजोर दाँत जोगाउन फ्लोराइड लगाउन र सिलान्टले दाँतका खाल्डाखुल्डीमा खानाको टुक्रा नजमोस् भनेर, दन्त चिकित्सककहाँ जाने बानी बसाली नियमित रूपमा जानु पनि धेरै महत्त्वपूर्ण छ।

दाँतको लहर मिलाउने (अर्थोडन्टिक) उपचारबारे

बच्चाको दाँतको लहर दुई प्रकारको हुन्छ। एउटा, हुर्कंदै जाँदा आफैं ठीक हुने भएकाले अर्थोडन्टिक उपचार आवश्यक नपर्ने लहर; अर्को, आफैं सही ठाउँमा नमिल्ने भएकाले अर्थोडन्टिक उपचार गराउनु राम्रो हुने लहर। पछिल्लो अवस्थामा जबडाको विकासलाई सही दिशातिर डोऱ्याएर अबउप्रान्त आउने स्थायी दाँतको लहर मिलाइन्छ। जबडाको विकास पूरा भइसकेका वयस्कको तुलनामा अर्थोडन्टिक उपचारको प्रभाव पाउन सजिलो हुने भएकाले, चिन्ता लागेमा आफ्नो बच्चाको दाँतको लहर कुन प्रकारमा पर्छ भनेर चाँडै विशेषज्ञ डाक्टरसँग परामर्श लिनुहोस्!

थप विस्तारमा जान्न चाहनुहुन्छ भने

अर्थोडन्टिक्सको विशेष वेबसाइटमा

बच्चाको दाँत कुहिने रोगको उपचारबारे

उपचारको विधि आधारभूत रूपमा वयस्कको भन्दा फरक छैन। मुख्य फरक भनेको, बच्चाहरू स्थिर बस्न नसक्ने, मुख खोलिराख्न नसक्ने जस्ता कारणले मन नपराएर उपचार गर्न नसकिने अवस्था धेरै हुन्छ।

हाम्रो क्लिनिकमा त्यस्ता बच्चासँग पनि रमाइलो गरी कुराकानी गर्दै उनीहरूलाई दन्त चिकित्सककहाँ आउने बानी पारेर उपचार गराउन सकिने बनाउनमा जोड दिन्छौं। जबरजस्ती गरिएको अनुभवले मनमा डर बसेर दन्त चिकित्सककहाँ जान नसक्ने बच्चाबाट पनि “यहाँ भने आउन सक्ने भयो!” “यति धेरै गर्न सक्ने भयो!” भन्ने धन्यवादका कुरा हामीले धेरै पाएका छौं।

हाम्रो क्लिनिकको बाल दन्त चिकित्साका विशेषता

बाल हेरचाह कोठा (मुख्य क्लिनिक)

सानैदेखि कम भारमा नियमित आउन सकिने भएकाले, आनाकानी नगरी दन्त चिकित्सककहाँ आउन सक्ने बच्चा बढ्दै गएका छन्। “बाल हेरचाह कोठा रमाइलो छ, त्यसैले दन्त चिकित्सककहाँ जान मन लाग्छ” भन्ने बच्चा पनि छन्, र उपचार गराउन चाहने अभिभावकबाट पनि धेरै राम्रो प्रतिक्रिया पाएका छौं।
बच्चाहरूको उपचारमा प्रशस्त अनुभव

दिनहुँ धेरै बच्चाको उपचार गर्ने, बच्चासम्बन्धी प्रशस्त अनुभव भएका कर्मचारीले बच्चालाई ढुक्क बनाउनुका साथै बच्चा आफैंले उपलब्धिको अनुभूति गरोस् र “फेरि आउन मन लाग्यो!” भन्ने सोचोस् भनेर धेरै उपाय अपनाएका छन्।
सानो पुरस्कार

रिसेप्सनमा पनि “राम्रो गऱ्यौ है” भन्दै सानो पुरस्कार दिइन्छ। अभिभावकले पनि पक्कै स्याबासी दिनुहोस् है!
Hamille मा आउँदा राम्रो भयो

वयस्कभन्दा संवेदनशील बच्चाहरू भएकाले नै, उनीहरूलाई यहाँ आएर राम्रो भयो भन्ने लागोस्। जबरजस्ती नगर्ने, बच्चाको मन बुझ्ने, ध्यान दिएर बोल्दै राम्ररी बुझाउने, हँसिलो भएर कुरा गर्ने जस्ता कुरा सामान्य नै हुन्, तर दाँतको उपचारसँग अत्यधिक डर (डेन्टल फोबिया) भएका व्यक्ति पनि आउन सक्ने दन्त क्लिनिक बनिरहन हामी प्रयासमा कमी गर्दैनौं।

बाल दन्त उपचारको शुल्क र बीमाबारे

शुल्क उपचार र त्यसको प्रकारअनुसार फरक हुन्छ, र आधारभूत रूपमा वयस्ककै जस्तो हुन्छ। दाँत कुहिने रोगको उपचार, नियमित जाँच आदि बीमाअन्तर्गत पर्छन्, र दाँत मिलाउने (अर्थोडन्टिक) उपचार आदि आफ्नै खर्चमा गर्नुपर्छ।

नगरपालिकाअनुसार चिकित्सा खर्चमा अनुदान पाइन्छ। ※बीमाबाहिरको उपचारको पूरै खर्च आफैंले तिर्नुपर्छ।